فاخره بهبهانی: دکتر مجتبی کرباسی، پزشک و مشاور سبک زندگی سالم و درمانگر دیابت و چاقی در گفت وگو با خبرآنلاین می گوید: چاقی، اغلب بازتابی از اختلال در تنظیم هورمون ها و سوخت و ساز بدن است. الگوی تجمع چربی می تواند سرنخ هایی از نوع اختلالات زمینه ای بدن را در اختیار ما قرار بدهد، اما تشخیص قطعی فقط با ارزیابی بالینی و آزمایشگاهی و پس از شرح حال و معاینه پزشک امکان پذیر است.

تفسیر چاقی های بدن

در تفسیر چاقی های بدن، چاقی بالاتنه و تنه فوقانی، معمولا به دلیل افزایش کورتیزول(هورمون استرس)، مقاومت به انسولین، کم خوابی و استرس مزمن ایجاد می شود. چاقی پایین تنه (ران و باسن)، تحت تأثیر الگوی هورمون های جنسی و ژنتیک است و خطر متابولیکی کمتری نسبت به چاقی شکمی دارد. چاقی شکمی و مرکزی، خطرناک ترین ناحیه چاقی و در اثر سبک زندگی غلط و بروز مقاومت به انسولین است که باعث سندرم متابولیک و دیابت نوع دو می شود. چاقی منتشر در کل بدن نیز ناشی از پرخوری و ریزه خواری مزمن، کم تحرکی، اختلال خواب، استرس مزمن و مقاومت به هورمون انسولین می باشد.

BMI، معیاری قدیمی و غیرقابل اعتماد

شاخص توده بدنی یا BMI یک معیار ساده است برای ارزیابی کلی این مساله که درشتی هیکل و وزن تا چه حد با قد تناسب دارد و آیا فرد، دارای تناسب اندام است یا دچار اضافه وزن و چاقی است یا برعکس، دچار کمبود وزن است. اما باید بدانید شاخص توده بدنی برای محاسبه چاقی یک معیار نسبتا قدیمی است که امروزه به خاطر اشکالاتی که دارد معیاری دقیق محسوب نمی شود. اشکالی که به این شاخص وارد می شود یکی این است که این شاخص نمی تواند بین چاقی ناشی از تجمع چربی و درشتی عضلانی به خصوص در افراد ورزشکار و عضلانی، تفکیک بدهد. همچنین این شاخص نمی تواند الگوی توزیع چربی اضافی را نشان بدهد. یعنی نشان دهد فرد، چاقی بالاتنه ای دارد یا شکم و پهلو یا پایین تنه ای. برخی روش های بهتر ارزیابی چاقی که نسبت به BMI (شاخص توده بدنی) دقیق تر و کارآمدتر است، اندازه گیری دور مچ دست، دور کمر، دور باسن و دور سینه است که البته دقیق ترین روش ها، تصویربرداری مثل سونوگرافی، ام آر آی، سی تی اسکن و دستگاه های آنالیزر و اسکن است.

معمولا درمانگران مجرب به اندازه گیری وزن و محاسبه نمایه توده بدنی بسنده نمی کنند و دور کمر را هم اندازه گیری می کنند که نشانگر وجود یا عدم وجود چاقی شکمی است.

چاقی پنهان خطرناک تر است

افراد به ظاهر لاغر نباید خیال شان راحت باشد که به بیماری چاقی، دیابت و به طور کلی سندروم متابولیک (اختلال سوخت قند و چربی) مبتلا نیستند یا در آینده مبتلا نخواهند شد. چرا که ممکن است چاقی در مقادیر کم و نا آشکار در داخل بافت اعضای داخلی مثل کبد یا اطراف اعضای داخلی مثل قلب، کبد، روده ها و… وجود داشته باشد که در این صورت فرد در نمای ظاهری، چاق به نظر نمی رسد ولی در واقع مبتلا به بیماری چاقی است و به همین دلیل ممکن است تا مدت ها دست به اقدام درمانی نزند. این ها را می توان لاغرهای ظاهری مبتلا به بیماری چاقی دانست. اما در مقابل چاقی زیر پوستی یا احشایی که باعث برآمده شدن شکم یا پهلوها می شود و از نظر ظاهری دیده می شود، فرد از لحاظ ظاهری و در نگاه عامه چاق به حساب می آید و به همین دلیل به بیماری خود آگاهی دارد و ممکن است بیشتر به درمان چاقی خود اقدام کند.

۴۷۲۳۲