جوان آنلاین: در میان شهدای شاخص جنگ تحمیلی رمضان، چهره و نام سردار شهید علیرضا تنگسیری درخشش خاصی دارد. در باور عموم مردم، او به عنوان یکی از یادگاران هشت سال دفاع مقدس، یک رزمنده و فرمانده میدانی بود که شنیدن نامش تداعی کننده نام و یاد سرداران شهیدی، چون باکری، همت و خرازی است. شهید تنگسیری را باید بازمانده ای از نسل رزمندگان دفاع مقدس هشت ساله بدانیم که به خواست خدا چند صباح دیگر در این دنیا زیست تا منشأ خدمات خیر بسیاری شود. شهید تنگسیری از سال ۸۹ تا سال ۹۷ جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه بود و از سال ۹۷ تا زمان شهادت نیز فرماندهی این نیرو را برعهده داشت. به این ترتیب، در زمانی که نیروی دریایی سپاه ارتقای بسیاری از حیث تجهیزات یافت، این شهید در رده های بالای فرماندهی این نیرو خدمت می کرد. بنابراین باید او را معمار قدرت دریایی ایران در خلیج فارس و از همه مهم تر، آبراهه حساس و استراتژیک تنگه هرمز بدانیم. چنانکه در واپسین روز های خدمت شهید تنگسیری، تنگه هرمز به روی شناور های متخاصم بسته شد و مقطعی تاریخی در این آبراهه رقم خورد.

دلیری از دیار تنگستان
در دوران کودکی وقتی سریال «دلیران تنگستان» را تماشا می کردیم، دلیرانی را می دیدیم که با تفنگ های سرپر به مصاف ارتش استعماری کاملاً مسلح انگلیس می رفتند. دلیرانی که از مناطقی، چون تنگستان، دشتی، دشتسان و بوشهر به جنگ دشمن می رفتند و از مرگ باکی نداشتند.
سال ها بعد از رئیس علی دلواری و یارانش، دیار تنگستان دوباره خاستگاه سرداری شد که قرار بود در یک برهه ۴۰ ساله، از جنگ تحمیلی با دشمن بعثی گرفته تا مصاف با امریکا و اسرائیل، نقشی تعیین کننده در تاریخ معاصر کشورمان ایفا کند. سردار شهید «علیرضا تنگسیری»، ششمین فرمانده نیروی دریایی سپاه بود که در زمان تصدی این سمت توسط او، فرمان انسداد تنگه هرمز به روی شناور های متخاصم صادر شد. به این ترتیب این شهید را باید معمار تأمین امنیت و مدیریت قاطع ایرانی بر آبراهه وسیعی از خلیج فارس تا تنگه هرمز و حتی بخش هایی از اقیانوس هند بدانیم که جنگ تحمیلی ۴۰ روزه را به جهنمی برای نیروی دریایی امریکا تبدیل کرد.
شهید تنگسیری سال ۱۳۴۲ در تنگستان از توابع استان بوشهر به دنیا آمد، اما به دلیل شغل پدرش به آبادان مهاجرت کردند و او در این شهر رشد یافت. حضور در آبادان سال ۱۳۵۹ که شروع جنگ تحمیلی عراق بعثی علیه کشورمان بود، نقطه عطفی در زندگی این سردار رشید جبهه ها رقم زد.

عبور از اروند با شنا
آبادان در سال ۱۳۵۹ با هر جای دیگری در این کره خاکی تفاوت داشت، چراکه این شهر در سراسر نیمه دوم سال ۵۹ و نیمه اول سال ۶۰ در محاصره کامل دشمن قرار گرفته بود. یک سال تمام محاصره همه جانبه، آبادان را به شهری خاص در جغرافیای جهانی تبدیل کرده بود که اگر ایستادگی و مقاومت رزمندگانی، چون علیرضا تنگسیری نبود، شاید به سرنوشت خرمشهر دچار می شد و با سقوط این شهر بزرگ، کل خوزستان در آستانه سقوط قرار می گرفت.
شهید تنگسیری آن روز ها ۱۷ سال داشت. برادرانش کاظم و محمدرضا هم جوانانی بودند که به عنوان رزمنده در آبادان محاصره شده حضور یافته و با دشمن می جنگیدند. به این ترتیب خانواده تنگسیری تمام قد وارد جنگ شده بودند و این حمایت و پشتیبانی از جبهه ها را تا پایان دفاع مقدس ادامه دادند.
شهید تنگسیری که از اولین روز های جنگ تحمیلی اسلحه به دست گرفته و با دشمن جنگیده بود، خیلی زود تبدیل به یک رزمنده با تجربه شد. فقط ۱۷ سال داشت که برای شناسایی خطوط دشمن در آن سوی اروند، بار ها با شنا از این رودخانه خروشان عبور می کرد و خودش را به ساحل دشمن می رساند. محل توپخانه سنگین و سنگر های دشمن را شناسایی می کرد و گزارشش را به حسن باقری تحویل می داد.

مأموریت های سخت تنگسیری
سردار فتح الله جعفری از بنیان گذاران زرهی سپاه در خصوص حضور پرشور شهید تنگسیری در جبهه آبادان و شناسایی خطوط دشمن می گوید: «نیرو های اطلاعات عملیات باید از جسورترین و شجاع ترین نیرو های جنگ باشند. جلوتر از مواضع خودمان باید برای شناسایی بروند و اطلاعات کسب کنند. تا براساس این اطلاعات که به آن برآورد اطلاعات می گویند طرح عملیات تهیه شود. علیرضا تنگسیری از نیرو های اطلاعات عملیات بود و با احمد امیری مسئول اطلاعات عملیات آبادان و در نهایت با حسن باقری کار می کرد. کار کردن با حسن باقری خود امتیازی برای نیرو ها بود. علیرضا ابتدا اطلاعات دقیقی از ساحل نیرو های خودی کسب کرد، سپس به دنبال شناسایی نیرو های دشمن بعثی در ساحل دور، مواضع دشمن بود. وی با تهیه نقشه و کالک وضعیت منطقه را ترسیم کرد، سنگرها، مواضع، راه های مواصلاتی، مقر ها و قرارگاه های دشمن بعثی را شناسایی کرد. این اطلاعات را با گزارش و کالک پیوستی برای حسن باقری در هر ۲۴ ساعت یک بار ارسال می کرد.»

از آبادان تا خلیج فارس
شهید تنگسیری ورود به جهاد را از جبهه ای آغاز کرد که خیلی از فرماندهان و سرداران جنگ از همین جبهه رشد یافته بودند؛ جبهه آبادان خاستگاه بزرگانی، چون احمد کاظمی، حسین خرازی و حاج حسین بصیر بود. از همین جا بود که فرماندهان ارشد نظامی با جوانی به نام علیرضا تنگسیری آشنا شدند که قابلیت ها و توانایی های بسیاری داشت. او پس از شکست حصر آبادان، به عنوان یک نیروی اطلاعات- عملیات در آوردگاه های دیگری، چون خیبر و بدر نقش آفرینی کرد و با تشکیل نیروی دریایی سپاه در سال ۱۳۶۴ از بنیان گذاران این نیرو شد.
پذیرش مسئولیت های تخصصی در هدایت ناوگروه های رزمی، آموزش تاکتیک های آبی خاکی به نیرو های تازه نفس و طراحی مسیر های نفوذ در آبراه های مرزی از جمله اقدامات برجسته شهید تنگسیری در این دوران بود. همین آموزش های اولیه، هسته دکترین رزم نیروی دریایی سپاه را پی ریزی کرد و ظرفیت های فرماندهی شهید تنگسیری را در سطوح راهبردی تر نمایان کرد.

اولین درگیری با امریکایی ها
نیروی دریایی سپاه سال ۶۴ تأسیس شد و اولین درگیری ها با نیروی دریایی امریکا که ادعا می کرد قوی ترین در جهان است، سال ۶۶ آغاز شد، یعنی تنها پس از گذشت دو سال از تأسیس نیروی دریایی سپاه، ایالات متحده به بهانه دفاع از نفتکش ها وارد خلیج فارس شد و از همان زمان به بعد، جنگ با ابرقدرت پوشالی جهان در دیباچه نیروی دریایی سپاه به ثبت رسید.
دکترین دفاعی سپاه در جنگ با نیرویی که از ناو ها و جنگنده های بسیاری بهره می برد، یک جنگ نامتقارن با استفاده از قایق های تندرو، مین ریزی در مسیر ناو ها و نهایتاً شلیک موشک های کرم ابریشم بود که از چین خریداری می شد. با توجه به اینکه در آن زمان ایران امکانات و تسلیحات چندانی در اختیار نداشت، با فرماندهی افرادی، چون علیرضا تنگسیری، نیروی دریایی سپاه توانست در برخی از مواقع، کل ناوگان امریکایی حاضر در منطقه را به چالش بکشد.
سردار شهید علیرضا تنگسیری در این دوران که اوج جنگ در خلیج فارس بود، نقشی کلیدی در پیاده کردن تاکتیک های عملیاتی غیرمتقارن ایران ایفا کرد. او که تجربیات زیادی از ابتدای جنگ کسب کرده بود، هدایت و فرماندهی یگان های شناوری سبک را در مأموریت های رهگیری و مقابله به مثل برعهده گرفت. حضور مستمر این شهید گرانقدر در جزایر خلیج فارس و خطوط مقدم نبرد باعث شده بود تا هرچه زمان می گذشت، بر تجربیات او افزوده شود.
اجرای موفقیت آمیز شبیخون های دریایی، گشت زنی های شبانه و حفظ امنیت کاروان های تجاری در شرایط نامساعد جوی، نیازمند تسلط کامل بر علوم تجربی دریانوردی و مسائلی، چون درک رفتار امواج داشت، اما تنگسیری به عنوان کسی که از کودکی در مناطقی، چون اروند کنار بزرگ شده بود، این تجربیات را از سنین کم آموخته و در جنگ پرورش داده بود.

پس از جنگ و مسئولیت های متعدد
بعد از اتمام جنگ تحمیلی، سپاه چه در نیروی زمینی و چه در نیروی دریایی با گسترش زیادی همراه بود. استراتژی «زنبور های سرخ» یا همان هجوم همزمان چندین قایق تندرو به ناو های بزرگ، در دوران پس از جنگ با قدرت بیشتر دنبال شد و باعث ایجاد نوعی بازدارندگی در خلیج فارس و دریای عمان شد.
همچنین در این دوره، تمرکز عمده ای نیز به بازسازی یگان های آسیب دیده در دوران جنگ صورت گرفت. شهید تنگسیری از سال ۶۷ تا اواسط دهه ۸۰ در ذیل فرماندهی افرادی، چون شهید علی شمخانی، سردار علی اکبر احمدیان و مرتضی صفاری، مسئولیت های متعددی را در نیروی دریایی سپاه برعهده داشت.
شهید تنگسیری که رفته رفته به یک فرمانده با تجربه و توانمند نیروی دریایی تبدیل شده بود، از سال ۸۵ به رده فرماندهان ارشد این نیرو وارد شد و از همین سال فرماندهی منطقه یکم بندرعباس نیروی دریایی سپاه را برعهده گرفت. سپس از سال ۸۹ جانشین فرمانده نیروی دریایی سپاه شد و هشت سال نیز این سمت را برعهده داشت. نهایتاً در سال ۱۳۹۷ فرمانده نیروی دریایی سپاه شد و تا زمان شهادتش نیز در همین سمت خدمت کرد.

ارتقای کیفی نیروی دریایی سپاه
از اواسط دهه ۸۰ که شهید تنگسیری به عنوان یک فرمانده ارشد نیروی دریایی سپاه خدمت می کرد، این نیرو به لحاظ کیفی و ارتقای تسلیحات به نقطه حساسی رسیده بود. تبدیل راکت به موشک، ارتقای کیفی، فنی و سرعتی قایق های تندرو و سپس تولید ناوچه های کلاس مختلف از جمله تحولی بود که از این مقطع به بعد صورت گرفت و توانست نیروی دریایی سپاه را به یک نیروی بسیار قوی در خلیج فارس تبدیل کند.
پس از آنکه شهید تنگسیری در سال ۹۷ فرماندهی نیروی دریایی سپاه را عهده دار شد، سرعت تحولات در این نیرو به شدت افزایش یافت و ساخت ناو های رادارگریز، شهر های موشکی- دریایی زیرزمینی و همین طور افزایش توان موشکی نیروی دریایی سپاه که در این مقطع به موشک های دوربرد مجهز شد، به شدت افزایش یافت.
در همین بین دوره بود که طراحی بومی و ساخت ناو های رادارگریز با بدنه کاتاماران، تحول چشمگیری در قدرت دریانوردی ایجاد کرد. این طراحی توانست پایداری شناور را در امواج خروشان اقیانوس به شدت افزایش دهد و امکان اجرای مأموریت های دوربرد را بدون نیاز به پهلوگیری مکرر فراهم سازد.

رونمایی از شهر های زیرزمینی موشکی
یکی از نکات قابل توجه در فرماندهی شهید تنگسیری بر نیروی دریای سپاه، احداث و گسترش شبکه های درهم تنیده و مستحکم زیرزمینی در خطوط ساحلی خلیج فارس و دریای عمان بود که توانست «ضریب بقای تسلیحات راهبردی» را به حداکثر برساند. این تونل های عمیق، مقاومت بسیار بالایی در برابر تسلیحات سنگین دارند و امکان دپوی امن هزاران پرتابگر و موشک ضدکشتی را فراهم می آورند. در جنگ تحمیلی رمضان (۴۰ روزه) دیدیم که چطور رئیس جمهور جنایتکار امریکا بار ها از نابودی نیروی دریایی ایران حرف زد، اما دوباره با آتش شدید این نیرو مواجه شد و نهایتاً هم قید تنگه هرمز را در خلال جنگ ۴۰ روزه زد. پس از پایان جنگ نیز امریکا در طرح موسوم به «پروژه آزادی» چند بار دیگر شانس خود را برای گشودن تنگه هرمز امتحان کرد، اما هر بار با آتش شدید نیرو های مسلح ایران مواجه شد. بخشی از این پایداری در آتش، مرهون شهر های موشکی امن سپاه بود که از گزند هرگونه بمبارانی در امان هستند.
بخش دیگری از دستاورد های نیروی دریایی سپاه در دوران فرماندهی شهید تنگسیری تغییر الگو از قایق های تندروی سرنشین دار به ناوگان بدون سرنشین هوشمند است که از تحولات عمده نیروی دریایی در سال های اخیر به شمار می رود. در این طرح، شناور های هوشمند سپاه با بهره گیری از الگوریتم های هوش مصنوعی، توانایی مسیریابی خودکار، اجتناب از موانع و اجرای تاکتیک های یورش فوجی را دارند. همچنین تجهیز شناور های تندرو به سامانه های پدافند هوایی عمودپرتاب «نواب» تحول دیگری در این نیرو بود که زمان فرماندهی شهید تنگسیری صورت گرفت؛ عملیاتی کردن ناو های پهپادبر کلاس شهید مهدوی، دستیابی به فناوری زیردریایی های بدون سرنشین و اژدر های هوشمند، ارتقای نسل جدید موشک های کروز ضدکشتی، استقرار شبکه یکپارچه فرماندهی، کنترل و اطلاعات (C۴ISR) دیگر دستاورد های نیروی دریایی سپاه در این مقطع است.

نبرد با دشمن در دوردست
گسترش توانایی نبرد به زیر سطح آب، با رونمایی از زیردریایی های بدون سرنشین و اژدر های هوشمند دستاوردی در زمان فرماندهی شهید تنگسیری بود که ایجاد بازدارندگی در مقابل دشمن بسیار موفق عمل کرد، اما اگر بخواهیم تنها به یک مورد از دستاورد های نیروی دریایی در این مقطع اشاره کنیم، باید به افزایش برد عملیاتی و دقت نقطه زنی موشک های کروز نیروی دریای اشاره کنیم که دشمن را در دوردست ها مشغول خود می کند. اگر فراموش نکرده باشیم، ناو هواپیمابر آبراهام لینکلن امریکا که شروع منازعه جدید این کشور با ایران با اعزام آن به منطقه رقم خورد، حتی نتوانست به تنگه هرمز نزدیک شود، چراکه موشک های دوربرد ایرانی این ناو را در چندصد کیلومتری آب های ایران مورد اصابت قرار دادند و بار ها عرشه این ناو بزرگ را برای پرواز جنگنده ها غیرعملیاتی کردند. هرچند امریکا سعی کرد با مخفی نگهداشتن میزان ضربات دریافتی ناو آبراهام لینکلن از شکست خود بکاهد، اما غیرعملیاتی شدن این ناو آن هم در دو هفته اول جنگ، به خوبی نشان داد که چگونه موشک های دوربرد سپاه توانسته اند مأموریت خود را به نحو احسنت انجام دهند.
در یک نگاه کلی، شهید تنگسیری توانست نیروی دریایی سپاه را در دوره مدیریت خود به یک نیروی مسلط در آبراهه خلیج فارس و دریای عمان تبدیل کند. چند صباحی قبل از شروع جنگ تحمیلی ۱۲ روزه بود که شهید سردار حاج حسین سلامی و شهید سردار علیرضا تنگسیری و در برخی از مقاطع شهید محمد باقری، بار ها از شهر های موشکی-دریایی سپاه در سواحل جنوب کشور بازدید کردند و برخی از این شهر ها در آن مقطع رونمایی شد. این شهر های زیرزمینی که دوام آوری ایران در بمباران شدید امریکا را ایجاد کردند و ترامپ هرچه مشت زد به سندان کوبید و نهایتاً هم شکست را در تنگه هرمز پذیرفت.