به گزارش رکنا، واتیکان (Vatican City) که رسماً «دولت شهر واتیکان» نام دارد، کوچک ترین کشور مستقل جهان از نظر مساحت و جمعیت است؛ جواهری محصور در قلب شهر رم ایتالیا.

واتیکان در یک نگاه | اطلاعات کلیدی

تاریخچه | از امپراتوری روم تا پیمان لاتران

پیشینه تاریخی

سرزمین واتیکان برای قرن ها بخشی از قلمرو دولت پاپی (Papal States) بود که مناطق وسیعی از ایتالیای مرکزی را در بر می گرفت. در سال ۱۸۷۰، نیروهای جنبش اتحاد ایتالیا، رم را فتح کردند و دولت پاپی را منحل اعلام نمودند. پاپ های آن دوره خود را «زندانی واتیکان» می نامیدند و از خروج از محوطه واتیکان خودداری می کردند.

پیمان لاتران (۱۹۲۹)

این بن بست ۶۰ ساله سرانجام در ۱۱ فوریه ۱۹۲۹ با امضای پیمان لاتران بین بنیتو موسولینی (نخست وزیر ایتالیا) و کاردینال پیترو گاسپاری (نماینده پاپ) پایان یافت. بر اساس این پیمان:

• ایتالیا حاکمیت و استقلال واتیکان را به رسمیت شناخت

• واتیکان به عنوان یک کشور مستقل و بی طرف اعلام شد

• خسارت از دست رفته دولت پاپی به کلیسای کاتولیک پرداخت شد

از آن روز تا کنون، واتیکان به عنوان یک نهاد سیاسی مستقل به حیات خود ادامه داده است.

ساختار سیاسی؛ حکومتی با قدیمی ترین نظام انتخاباتی جهان

پاپ؛ رهبر مطلق

پاپ (که با عنوان «اسقف رم» نیز شناخته می شود) بالاترین مقام کلیسای کاتولیک و رئیس دولت واتیکان است. او دارای قدرت:

• قوه مجریه: انتصاب کاردینال ها و اسقف ها

• قوه مقننه: تصویب قوانین واتیکان

• قوه قضائیه: عفو و تخفیف مجازات

کنکلاو (Conclave)؛ انتخاب پاپ

زمانی که پاپ فوت می کند یا استعفا می دهد، کاردینال های زیر ۸۰ سال از سراسر جهان در کلیسای سیستین گرد هم می آیند تا جانشین او را انتخاب کنند. رأی گیری در نهایت مخفیانه انجام می شود و نتیجه با دود سفید (انتخاب) یا دود سیاه (عدم انتخاب) به جهانیان اعلام می گردد.

نهادهای مستقل

واتیکان با وجود وسعت بسیار کم، تقریباً تمام ارکان یک دولت مدرن را دارد:

جاذبه های گردشگری واتیکان | گنجینه هنر و ایمان

۱. کلیسای سنت پیتر (Basilica of St. Peter)

بزرگترین کلیسای جهان با مساحت بیش از ۱۵,۰۰۰ متر مربع و گنجایش ۶۰,۰۰۰ نفر. این بنا بر روی محل دفن پطرس (سنت پیتر)، یکی از حواریون مسیح ساخته شده است. میک آنژ، برنینی و رافائل از معماران این شاهکار رنسانس بودند.

۲. کلیسای سیستین (Sistine Chapel)

این کلیسا به دلیل نقاشی سقف اثر میک آنژ (شامل صحنه معروف «آفرینش آدم» و «داوری نهایی») مشهور است. در این مکان، کنکلاو برای انتخاب پاپ برگزار می شود.

۳. موزه واتیکان (Vatican Museums)

مجموعه ای از ۲۶ موزه و گالری با بیش از ۷۰,۰۰۰ اثر هنری از جمله:

• مجسمه لائوکئون (دوره یونان باستان)

• نقش برجسته های مصر باستان

• نقشه های طلایی ایتالیا (گالری نقشه ها)

۴. میدان سنت پیتر (St. Peter’s Square)

این میدان بزرگ توسط برنینی طراحی شده و با ۲۸۴ ستون و ۱۴۰ مجسمه از قدیسان احاطه شده است. پاپ در روزهای یکشنبه از بالکن کلیسا به زائران برکت می دهد.

گارد سوئیسی؛ رنگین کمان محافظان واتیکان

نیروی محافظ سوئیسی (Pontifical Swiss Guard) قدیمی ترین ارتش فعال جهان (تأسیس ۱۵۰۶) است که وظیفه حفاظت از پاپ و امنیت واتیکان را بر عهده دارد.

نکته تاریخی: در جریان غارت رم (۱۵۲۷) ۱۴۷ نفر از ۱۸۹ نگهبان سوئیسی برای محافظت از پاپ کلیمنت هفتم جان خود را فدا کردند. این واقعه هر سال در ۶ مه گرامی داشته می شود.

واتیکان در رکوردهای جهانی گینس

واتیکان به عنوان کشور مستقل، چندین رکورد جهانی را در اختیار دارد:

برای مقایسه:

• واتیکان: ۰٫۴۴ کیلومتر مربع

• موناکو (دومین کشور کوچک جهان): ۲٫۰۲ کیلومتر مربع (حدود ۴.۶ برابر واتیکان)

• میدان نقش جهان اصفهان: حدود ۰٫۰۹ کیلومتر مربع (واتیکان تقریباً ۵ برابر این میدان است)

نکات جالب و شگفت انگیز درباره واتیکان

سوالات متداول

سوال ۱: آیا برای ورود به واتیکان نیاز به ویزا دارم؟

پاسخ: به عنوان بخشی از ایتالیا، قوانین منطقه شنگن (Schengen) اعمال می شود. اگر به ایتالیا سفر می کنید، بدون نیاز به ویزای جداگانه می توانید از واتیکان بازدید کنید.

سوال ۲: پست واتیکان چه ویژگی خاصی دارد؟

پاسخ: تمبرهای واتیکان (که اولین بار در ۱۹۲۹ منتشر شد) در میان کلکسیونرها بسیار ارزشمند است. سیستم پستی واتیکان مستقل از ایتالیا عمل می کند.

سوال ۳: آیا زنان می توانند در گارد سوئیسی خدمت کنند؟

پاسخ: خیر. اساسنامه گارد سوئیسی تنها به مردان اجازه عضویت می دهد.

سوال ۴: آیا واتیکان ارتش دارد؟

پاسخ: گارد سوئیسی عمدتاً تشریفاتی و حفاظتی است، اما در صورت نیاز به قدرت نظامی، ایتالیا طبق معاهده لاتران موظف به دفاع از واتیکان است.

سوال ۵: بزرگترین کشور جهان چند بار از واتیکان بزرگ تر است؟

پاسخ: روسیه با مساحت ۱۷ میلیون کیلومتر مربع، حدود ۳۸ میلیون بار از واتیکان بزرگ تر است.

جمع بندی نهایی

واتیکان، کشوری است که وسعتش را با نفوذ جبران کرده است. شاید از نظر جغرافیا تنها ۰٫۴۴ کیلومتر مربع باشد، اما از نظر معنوی، سرزمینی به گستردگی قلب بیش از یک میلیارد کاتولیک جهان است.

با کلیسای سنت پیتر باشکوه، کلیسای سیستین با نقاشی های جاودانه میک آنژ، و گارد سوئیسی با لباس های رنگارنگ، واتیکان یادآوری می کند که گاهی کوچک ترین موجودیت ها می توانند بزرگ ترین تأثیرات را بر جای بگذارند.

اگر روزی به رم سفر کردید، نیم روزی را به گشت و گذار در این کشور مینیاتوری اختصاص دهید – جایی که هر سنگ، هر مجسمه و هر کوچه، داستانی از ایمان، هنر و تاریخ را روایت می کند.