هزینه تصادفات با یک حساب سرانگشتی و چرتکه انداختن ساده حتی با همین نرخ دلار امروز هم چیزی گران تر از دستمزد صافکار و نقاش و هزینه تعویض قطعات بدنه خودرو برایتان تمام می شود.
به ویژه اگر سبک زندگیتان را با توصیه مشاوران کسب وکار با همان مَثل جاری و معمول «وقت طلاست» گره زده باشید. به این دغدغه ها، استرس و فشار روحی همان لحظه ابتدایی تصادف، فارغ از مقصر بودن یا نبودن را هم اضافه کنید. اینجاست که شاید گاهی ترجیح دهید برای گریز از ثانیه ها و دقایق دیرگذر اینچنینی، از حقوق مادی و معنوی خود به ثمن بخسی بگذرید.
همین قاعده بی تابی رایج در رفتار بسیاری از رانندگان هنگام تصادفات، لقمه دندانگیر و در عین حال سهل الوصولی است برای دزدان سرگردنه تا به طرفه العینی پولی از معرکه به جیب بزنند.
مثال ساده این مقدمه، ماجرای باندی است چهارنفره در غرب مازندران که با صحنه سازی تصادفات صوری در محورهای پرتردد، خودروهای لوکس را طعمه قرار می دادند و با استناد به مقصر جلوه دادن رانندگان و تهدید به هزینه های سنگین تعمیرات، به اخاذی می پرداختند.
سرهنگ نیما تقوی، فرمانده انتظامی عباس آباد، چهارشنبه هفته گذشته در تشریح ماجرا گفته بود اعضای این باند حرفه ای با رصد مسیرهای پررفت وآمد، خودروهای گران قیمت و لوکس را شناسایی و با استفاده از سه خودرو مختلف، صحنه تصادف را به گونه ای طراحی می کردند که راننده خودرو لوکس مقصر جلوه داده شود. سپس با سوءاستفاده از قیمت بالای قطعات و هزینه های گزاف تعمیرات خودروهای لوکس، رانندگان را تحت فشار روانی قرار می دادند و به جای ارجاع به بیمه، با ارعاب و تهدید، مبالغ کلان وجوه نقد و حتی مدارک شناسایی از آن ها دریافت می کردند.

روایت هایی خواندنی و شنیدنی از شگردهای متخلفان

بازخوانی و مرور برخی از روایت های مشابه در این خصوص نشان می دهد چالش تصادفات ساختگی مدت هاست به یکی از مشکلات پیش روی سازمان پزشکی قانونی و سازمان های بیمه گر تبدیل شده است. گرچه کارشناسان پزشکی قانونی تمایل چندانی برای بیان جزئیات نحوه کشف تصادفات ساختگی ندارند اما روایت هایی که گاهی از شگردها و ترفندهای متخلفان بیان می کنند، خواندنی و شنیدنی است.
برای مثال،مسئول حقوقی یکی از سازمان های بیمه گر از فردی می گفت که برای دریافت دیه، جسد نوزاد ۲۵روزه اش را «طعمه» تصادف ساختگی کرده بود یا داستان واقعی فرزندانی را تعریف می کرد که پدر فوت شده شان در خانه را سوار بر موتور کرده بودند و با تصادف ساختگی سعی داشتند از بیمه دیه دریافت کنند!
مدیرکل وقت پزشکی قانونی استان تهران هم ۱۷ آبان ۱۴۰۰ در گفت وگو با روزنامه همشهری چند شگرد عجیب و باورنکردنی از پشت پرده پرونده تصادف های ساختگی برای دریافت دیه را نقل می کرد. مهدی فروزش می گوید: «یکی از موارد شایع در تصادف های ساختگی، شکستگی دندان است. این افراد با علم به اینکه دندان های قدامی دیه زیادی دارند، به طور ساختگی اقدام به شکستن دندان های قدامی می کنند. دیه هر یک از این دندان ها معادل ۵ درصد دیه کامل انسان است. آن ها در محیطی امن با استفاده از ابزار تخصصی، این کار را انجام می دهند و در نهایت موجب سقوط دندان شده و دیه سنگینی می گیرند. این افراد پیش از عملی کردن نقشه شان درباره میزان دیه هر عضو تحقیق می کنند. مثلاً می دانند دیه شکستن دنده ها حدود ۸ درصد دیه کامل است و معمولاً به دنده ها آسیب می زنند.آن ها برای اینکه ساختگی بودن نقشه شان لو نرود، معمولاً صدمات متعدد ایجاد نمی کنند. چون در مواردی که صدمات زیادی در افراد وجود داشته باشد شک بالینی اتفاق می افتد. معمولاً یک یا دو مورد شکستگی ایجاد می شود و در مجموع دو مورد حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد دیه دریافت می کنند».

دلایل ارتکاب جرم تصادف های ساختگی

سازمان های بیمه گر تاکنون آماری از هزینه های این گونه تصادفات ارائه نداده اند، اما چندی پیش، رسانه ها از قول مسئولان بیمه مرکزی گفته بودند براساس برآورد بیمه مرکزی ۳۰درصد خسارات بیمه شخص ثالث، ساختگی است.
یافته های مطالعه ای که پاییز سال ۱۴۰۰ براساس نتایج مصاحبه های انجام شده و پس از تحلیل نظرات خبرگان به صورت مقاله علمی با عنوان بررسی عوامل مؤثر در ارتکاب جرم تصادفات ساختگی، زیر نظر مرکز تحقیقات کاربردی پلیس راهور ناجا منتشر شده است نشان می دهد عوامل مؤثر در ارتکاب جرم تصادف ساختگی می تواند به چهار مورد «اجتماعی-فرهنگی»، «اقتصادی»، «حقوقی» و «بین بخشی» تقسیم شوند.وجود بیکاری در جامعه، اعتیاد به موادمخدر، فقر فرهنگی، ضعیف شدن باورهای دینی و مذهبی در میان افراد، از بین رفتن قبح بدست آوردن مال حرام، انتقام جویی، سرقت خودرو توسط افراد سارق، وجود اختلافات و تسویه حساب های شخصی میان افراد و اخاذی از افراد؛ عوامل اجتماعی و فرهنگی هستند که در تصادفات ساختگی نقش دارند.همچنین عواملی مانند وجود فقر در جامعه، نبود درآمد لازم برای امرار معاش در میان افراد، کاهش رفاه اقتصادی و گسترش مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم، افزایش بی رویه و نامتناسب نرخ دیه و دریافت سهل و آسان خسارات تصادفات و حوادث رانندگی از شرکت های بیمه ای از جمله عوامل اقتصادی در زمینه تصادفات ساختگی هستند.عواملی مانند متناسب نبودن مجازات های درنظر گرفته شده با جرم تصادفات ساختگی، برخورد ناکافی قانونی با مجرمان، نبود مجتمع قضایی یا شعب ویژه در رسیدگی به پرونده های حوادث ترافیکی در برخی استان ها و مورد وثوق نبودن گزارش مأموران برای بعضی از قضات عواملی قانونی هستند که می توانند در تصادفات ساختگی نقش داشته باشند.
همچنین از نظر خبرگان شرکت کننده در این مطالعه، عوامل بین بخشی مانند ضعف در مهارت و تخصص مأموران رسیدگی کننده به صحنه تصادفات رانندگی، ضعف در توسعه یافتگی زیرساخت های فناوری اطلاعات در صنعت بیمه، ضعف در توجه و دقت کافی در بررسی دلایل حوادث ترافیکی از سوی برخی از کارشناسان، ضعف تشخیص این گونه صدمات ناشی از تصادفات ساختگی توسط برخی از پزشکان قانونی و ضعف در استفاده از تجهیزات و فناوری های نوین توسط کارشناسان می توانند در تصادفات ساختگی نقش داشته باشند.برخی از کارشناسان نیز معتقدند شاید دلیل این آسیب را بتوان در نرخ دیه ۲میلیارد و ۱۰۰ میلیون تومانی جست وجو کرد که در ماه های حرام به ۲میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان می رسد. یعنی اگر کلاهبرداران بتوانند سر بیمه و کارشناس پزشکی قانونی کلاه بگذارند، مثلاً می توانند تنها با اثبات تصادف منجر به شکستگی بینی، ۲۱۰میلیون تومان به جیب بزنند یا برای شکستگی استخوان دست که به طور مطلوب التیام پیدا می کند ۲۱۰میلیون تومان از بیمه ها دریافت کنند و پس از آن به سراغ طعمه بعدی بروند.

راهکار پلیس و قانون برای مقابله با مجرمان

تصادف های ساختگی یا به تعبیری دیگر صحنه سازی تصادف برای دریافت خسارت، در نظام حقوقی ایران جرم انگاری شده و در ماده ۶۱ قانون بیمه اجباری خسارات وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسایل نقلیه، جریمه صحنه سازی تصادف مشخص شده است. در این ماده قانونی آمده است: «هرکس با انجام اعمال متقلبانه مانند صحنه سازی صوری تصادف، تعویض خودرو یا ایجاد خسارت عمدی، وجوهی را بابت خسارت دریافت کند، به حبس تعزیری درجه ۶ و جزای نقدی معادل دو برابر وجوه دریافتی محکوم می شود. شروع به جرم مندرج در این ماده علاوه بر مجازات مقرر برای شروع به جرم در قانون مجازات اسلامی، مستوجب جزای نقدی درجه ۵ می باشد».به علاوه، بر اساس ماده ۶۲ این قانون «هرگاه شخصی برخلاف واقع، خود را به عنوان راننده وسیله نقلیه مسبب حادثه معرفی کند به مجازات حبس درجه ۷ محکوم می شود؛ راننده نیز چنانچه در این امر تبانی کرده باشد به مجازات مذکور محکوم می شود».علاوه بر جرم انگاری قانونی در نظام حقوقی کشور، کارشناسان تدابیری را به منظور مقابله با کلاهبرداران در تصادفات ساختگی پیش بینی و توصیه هایی را بیان کرده اند.
سرهنگ احسان مؤمنی، معاون عملیات پلیس راهور تهران بزرگ می گوید: قبل از سال ۹۵ قانون محکمی برای برخورد با افراد کلاهبردار وجود نداشت، ولی با تصویب قانون اجباری شخص ثالث در سال ۹۵، مواد ۶۱ و ۶۲ این قانون برخورد با مجرمان و کلاهبرداران را راحت کرده است.
ضمن آنکه پلیس راهور در زمینه شناسایی و جلوگیری از ایجاد تصادفات ساختگی اقداماتی ازجمله آموزش کارشناسان در بحث شناسایی افراد کلاهبردار، حضور افسران در شرکت های بیمه ای و آموزش علت های تصادف به کارشناسان بیمه و… را در دست اجرا دارد.